Cách tính ai nợ ai khi nhiều người cùng ứng tiền
Ba, bốn người cùng ứng tiền thì ai nợ ai? Cách tính số dư từng người và rút gọn chuỗi nợ thành ít giao dịch nhất, kèm ví dụ cụ thể.
Vì sao 'ai nợ ai' khó tính bằng đầu
Khi chỉ hai người, ai nợ ai rất dễ thấy. Nhưng khi ba, bốn người cùng ứng những khoản khác nhau, mỗi người vừa là chủ nợ vừa là con nợ một phần. Cố nhẩm trong đầu sẽ nhanh chóng rối và dễ sai.
Chìa khóa là đừng cố tính trực tiếp 'A nợ B bao nhiêu'. Hãy tính gián tiếp qua một con số duy nhất cho mỗi người: số dư.
Bước 1: tính số dư của từng người
Số dư của một người = (số tiền người đó đã ứng) trừ đi (phần người đó phải gánh). Nếu số dư dương, người đó được nhận lại; nếu âm, người đó phải trả thêm.
Ví dụ nhóm 3 người, tổng chi 900.000đ, chia đều mỗi người 300.000đ. An ứng 600.000đ nên số dư +300.000đ. Bình ứng 300.000đ nên số dư 0. Chi ứng 0đ nên số dư -300.000đ. Tổng các số dư luôn bằng 0 — đó là cách kiểm tra bạn tính đúng.
Bước 2: rút gọn thành ít giao dịch nhất
Sau khi có số dư, chỉ cần ghép người âm với người dương: người nợ chuyển cho người được nhận đến khi mọi số dư về 0. Trong ví dụ trên, Chi chỉ cần chuyển 300.000đ cho An là xong.
Với nhóm đông và nhiều người cùng âm/dương, việc ghép sao cho ít lần chuyển nhất là một bài toán tối ưu. Đây chính là phần một công cụ chia tiền làm tốt hơn tính tay rất nhiều.
Ví dụ 4 người với nhiều khoản chồng chéo
Nhóm 4 người An, Bình, Chi, Dũng. Trong một buổi, An trả tiền ăn 800.000đ, Bình trả taxi 200.000đ, Chi trả vé 400.000đ, Dũng không ứng gì. Tổng chi 1.400.000đ, chia đều mỗi người gánh 350.000đ.
Tính số dư: An +450.000đ (ứng 800.000, gánh 350.000), Bình -150.000đ, Chi +50.000đ, Dũng -350.000đ. Tổng lại bằng 0.
Rút gọn: hai người âm là Bình (-150.000) và Dũng (-350.000) cần bù tổng 500.000đ cho hai người dương là An (+450.000) và Chi (+50.000). Một cách gọn: Dũng chuyển 350.000đ cho An, Bình chuyển 100.000đ cho An và 50.000đ cho Chi. Ba lần chuyển thay vì mỗi người dò từng người.
Khi nào nên để công cụ tính thay
Với hai đến ba người và vài khoản, tính tay theo số dư là đủ nhanh. Nhưng khi nhóm đông hơn, khoản chi nhiều và mỗi khoản lại chia cho tập người khác nhau, số cách ghép nợ tăng rất nhanh và tính tay dễ ra kết quả nhiều giao dịch hơn mức cần thiết.
Lúc này một công cụ chia tiền vừa tính số dư chính xác, vừa rút gọn chuỗi nợ về số giao dịch ít nhất chỉ trong tích tắc. Bạn nhập khoản, nó lo phần tính toán và tối ưu.